czwartek, 21 kwiecień 2011 11:57

Wprowadzenie do psychologii

Daniel L. Schacter, Daniel T. Gilbert, Daniel M. Wegner
Psychology
wydanie drugie Worth Publishers 2011

 

Drugie wydanie podręcznika wprowadzającego do psychologii autorzy uzupełnili o nowe rozdziały i informacje z badań, wzbogacili o nowe opisy, stawiając sobie za cel odpowiedź na ważne pytania psychologii.

 

Jaki jest związek między przemocą pokazywaną w filmach i popełnianiem przestępstw? W jaki sposób cena wpływa na wyczucie smaku? Jak wpływa na naszą uwagę alkohol? Jaki jest związek snu i pamięci? Czy kolejność narodzin ma jakiś wpływ na inteligencję potomstwa? To tylko niektóre z zagadnień opisanych interesującym, żywym językiem przez Dana Schactera, Dana Gilberta i Dana Wegnera.
czwartek, 21 kwiecień 2011 11:55

Dojrzały jak wino

Ernst Pöppel, Beatrice Wagner
Je älter, desto besser. Überraschende Erkenntnisse aus der Hirnforschung
Gräfe & Unzer, Monachium 2010

 

Wesołe jest życie staruszka – śpiewał wprawdzie Wiesław Michnikowski w Kabarecie Starszych Panów, ale poza tą piosenką, starość nie ma dobrej opinii. Niektórzy wręcz twierdzą, że nie udała się Panu Bogu.


Jest to jawna niesprawiedliwość – twierdzą autorzy książki. Starość potrafi też zaskoczyć, zwłaszcza jeśli chodzi o rozwój mózgu, uważa prof. Ernst Pöppel, jeden z czołowych badaczy mózgu w Niemczech. Ludzki mózg, w przeciwieństwie do innych części ciała, osiąga pełnię swoich możliwości dopiero w dojrzałym wieku.


W miarę upływu lat pracujemy bardziej efektywnie. Starsze osoby potrafią skoncentrować się na wykonywanym zadaniu dłużej niż młodzi pracownicy. Oczywiście, z wiekiem myślimy wolniej, ale za to dokładniej wykonujemy swoje zadania. Starość daje także szansę na głębsze zaprzyjaźnienie się i pogodzenie z sobą, doświadczenie bliskości swego „ja” i bycie bardziej autentycznym. Autorzy stawiają dziesięć zaskakujących tez dotyczących różnic w funkcjonowaniu młodego i dojrzałego mózgu.

czwartek, 21 kwiecień 2011 11:53

Medytacja dla sceptyków

Ulrich Ott
Meditation für Skeptiker. Ein Neurowissenschaftler erklärt den Weg zum Selbst
O.W. Barth 2010

 

Tytuł książki jest trochę mylący. Nie chodzi tutaj o pamflet, w którym do medytacji przekonuje się ostatni, najbardziej zagorzały sceptyk, lecz raczej o solidne wprowadzenie do tematu „medytacja”.

 

Książka opisuje, co dzieje się w mózgu medytującego człowieka, jakie są zalety medytacji oraz czy medytacja naprawdę poprawia stan naszego ducha i umysłu. Autor przytacza wyniki wielu badań dotyczących medytacji, wyjaśnia jej wpływ na nasze zdrowie oraz opisuje metody, którymi posługują się badacze medytacji.

 

Ott opisuje techniki, które sam wykorzystuje podczas medytacji. Czytelnik otrzymuje więc nie tylko podręcznik oparty na naukowych teoriach, lecz również praktyczny przewodnik „zrób to sam”. Ott korzysta przy tym z pewnego schematu: czytelnik otrzymuje najpierw wstęp do medytacji, podzielony według następujących stopni „siedzieć – oddychać – czuć – myśleć – być”.
czwartek, 21 kwiecień 2011 11:52

Nietypowe zachowania w głowie

Donna Coch, Geraldine Dawson, Kurt W. Fischer
Human Behavior, Learning, and the Developing Brain. Atypical Development
Guilford Press 2010

 

Książka analizuje związki pomiędzy procesami zachodzącymi w móz­gu i zachowaniem u dzieci z problemami rozwojowymi, uwzględniając teorie i dane na ten temat pochodzące z różnych dziedzin nauki.


Czołowi specjaliści prezentują badania dotyczące specyficznych problemów klinicznych związanych z autyzmem, zespołem Williamsa, trudnościami w nauce, ADHD czy problemami dzieci, których matki chorują na cukrzycę. Ponadto autorzy przyglądają się wpływom stresu i maltretowania dzieci na rozwój ich mózgu i zachowania.

 

Lektura uzupełniająca dla naukowców zajmujących się neuropsychologią, psychologią rozwojową, kliniczną, psychiatrią, neuronaukami kognitywnymi.
czwartek, 21 kwiecień 2011 11:50

Mierzenie bólu

Dennis C. Turk, Ronald Melzack
Handbook of Pain Assessment
Guilford Press 2011

 

Książka w sposób kompleksowy przedstawia najbardziej zaawansowane metody wykorzystywane do oceny skali bólu. Autorzy dostarczają informacji i narzędzi niezbędnych do określenia psychospołecznych, behawioralnych i medycznych czynników wpływających na samopoczucie pacjentów.


Szczegółowo opisują narzędzia i procedury wykorzystywane w badaniach nad bólem, rekomendują sposoby postępowania w ocenie najczęściej występujących zespołów bólowych u dzieci, osób starszych oraz chorych, z którymi komunikacja jest utrudniona. Zastanawiają się także nad ograniczeniami dotychczas stosowanych metod oceny bólu i wyznaczają kierunki przyszłych badań.

 

Dennis C. Turk jest profesorem na Wydziale Anestezjologii i Medycyny Bólu na University of Washington w USA. Ronald Melzack jest profesorem psychologii na McGill University w Kanadzie.
czwartek, 21 kwiecień 2011 11:48

Myśli pod specjalnym nadzorem

Thorsten Havener, Michael Spitzbart
Denken Sie nicht an einen blauen Elefanten! Die Macht der Gedanken
Rowohlt TB, Hamburg 2010

 

Samo się nie myśli – twierdził Witkacy. Wydaje się nam – wolnomyślicielom – że możemy pomyśleć wszystko, wolną myślą dosięgać tam, gdzie chcemy. Lub przeciwnie, zakazać sobie myślenia o czymś. Eksperymenty, m.in. Daniela Wegnera, pokazały, że nasze myśli nie są wolne. Toczą się w koleinach umysłu.


A próba sprawowania samokontroli prowadzi do wykolejenia się mentalnego mechanizmu. Paradoksalnie, im bardziej próbujemy nie myśleć o niebieskim słoniu, tym częściej gości w naszych myślach.

 

Czy możemy więc zyskać większą mentalną władzę i usprawnić nasze myślenie? Jak to zrobić? Przede wszystkim musimy zejść z utartych szlaków myślenia. Doktor medycyny Michael Spitzbart wyjaśnia na podstawie odkryć naukowych, które neuroprzekaźniki poprawiają nasze myślenie. Podpowiada też, jak sprawić, by nasz organizm w naturalny sposób wydzielał jak najwięcej tych katalizatorów myślenia.

 

czwartek, 21 kwiecień 2011 11:46

Chory mózg

Carol Armstrong, Lisa Morrow (red.)
Handbook of Medical Neuropsychology: Applications of Cognitive Neuroscience
Springer Science, New York 2010

 

Od momentu ukazania się w 2001 roku znakomitej książki Medical Neuropsychology, opracowanej przez Ralpha Tartera, Meryl Butters i Sue Beers, zakres naszej wiedzy na temat potencjalnego wpływu różnych chorób somatycznych na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego znacznie się poszerzył.

 

Nieustanny rozwój medycyny, w tym nowe odkrycia biochemii oraz ciągłe udoskonalanie technik neuroobrazowania sprawiły, że opublikowany przed prawie dziesięcioma laty przegląd zagadnień należało uzupełnić o najnowsze wyniki badań. W sierpniu tego roku na półki księgarń trafiło długo oczekiwane opracowanie poświęcone neuropsychologii medycznej pt. Handbook of Medical Neuropsychology: Applications of Cognitive Neuroscience.

 

Książka stanowi ciekawy zbiór tekstów na temat neuropsychologicznych następstw wielu powszechnie spotykanych schorzeń, takich jak zatrucia chemiczne, choroby nowotworowe, choroby układu oddechowego, choroby wątroby, epilepsja, migrenowe bóle głowy, nadciś­nienie czy choroby naczyniowe mózgu.

 

czwartek, 21 kwiecień 2011 11:40

Wyjątkowy człowiek

Gerhard Roth
Wie einzigartig ist der Mensch?  Die lange Evolution der Gehirne und des Geistes 
Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg 2010

 

Co dokładnie odróżnia nas od innych inteligentnych stworzeń? Odpowiedzi na to pytanie poszukuje Gerhard Roth, poruszając temat ewolucji inteligencji i świadomości. Jak pokazuje w książce, nasze spostrzeganie, możliwości poznania, inteligencja, umysł i świadomość rozwijały się stopniowo, równolegle oraz we wzajemnej zależności.

Niezależnie od innych czynników, u człowieka oraz u niektórych bezkręgowców, ptaków, waleni i delfinów, a także słoni i małp człekokształtnych, doszło do niezwykłego rozwoju inteligencji.

 

W ostatnich latach dzięki badaniom kognitywistów oraz badaczom móz­gu dokonano kolejnych odkryć w tej dziedzinie. Stworzono przekonującą ideę związku między ewolucją organów zmysłów, systemu nerwowego, mózgu oraz umiejętności spostrzegania i poznawania a powstaniem świadomości umysłu.

 

Pytanie, jak można zbadać te wszystkie ewolucyjne zdobycze, takie jak zdolności kognitywne, przejaw inteligencji i świadomości u zwierząt, by móc porównać je z naszymi ludzkimi możliwościami. Jakie warunki anatomii i fizjologii mózgu są czynnikami gwarantującymi istnienie inteligencji, umysłu i świadomości?
poniedziałek, 18 kwiecień 2011 11:03

Rzeczywiście trudno...

Z wielkim zainteresowaniem przeczytałam w ostatnim numerze „Psychologii Dziś” artykuł Jessego Beringa „Trudno uwierzyć w nicość”. Temat radzenia sobie z trwogą przed śmiercią, lękiem przed przemijaniem jest mi ostatnio bliski.

Nie dlatego, że dowiedziałam się o śmiertelnej chorobie kogoś z moich bliskich; na pogrzebie byłam ostatnio rok temu.

Więc skąd we mnie myśli o umieraniu? Pewnie to jest naturalne, kiedy człowiek zbliża się do połowy (a może już ją przekroczył?) życia, patrzy, jak dzieci dorastają i stają się coraz bardziej samodzielne, niezależne. Patrzy na rodziców, tak energicznych kiedyś, a dziś schorowanych, wymagających pomocy, a w przyszłości pewnie opieki. W artykule Beringa świetnie pokazane są psychologiczne mechanizmy mierzenia się człowieka z wizją śmierci.

Najbardziej zastanawiające jest to, dlaczego – choć rozumiemy, że śmierć oznacza przerwanie funkcji biologicznych – nie potrafimy uznać, że dotyczy to również funkcji psychicznych. Człowiek, istota rozumna, nie chce rozumem objąć tej najboleśniejszej kwestii, nie chce rozstać się ze swoim „ja” – nawet gdy nadejdzie kres...

Chciałabym też podzielić się refleksją, dlaczego dziś tak bardzo (chyba jednak bardziej niż kilkadziesiąt lat temu) boimy się śmierci. Moim zdaniem wpadliśmy w błędne koło: z lęku przed śmiercią zaczęliśmy usuwać ją z widoku (umierających oddaje się do hospicjów, firmie pogrzebowej płaci się za umycie ciała i ubranie do trumny, cmentarze lokuje się coraz dalej od miast...), a im rzadziej ją widzimy, tym bardziej się jej boimy.

Wychowałam się w małym miasteczku i pamiętam z dzieciństwa czuwania przy zmarłych. Miałam 5–6 lat, gdy rodzice zabrali mnie na takie czuwanie przed pogrzebem wujka. Leżał w otwartej trumnie, w pokoju było wiele dzieci i ich obecność uznawano za coś oczywistego, naturalnego.

Dzieci były zabierane na wszystkie pogrzeby w rodzinie i nikt nie uważał, że to wpłynie niekorzystnie na ich psychikę, że będą miały potem koszmary senne. To było oswajanie śmierci – na tyle, na ile to możliwe. 

Michalina
Czy istnieje najśmieszniejszy dowcip na świecie? Taki, który zmusi do śmiechu, uśmiechu bądź chociaż lekko rozbawi każdego ponuraka w każdym zakątku świata? Brytyjczycy przez rok szukali takiego żartu. Czy znaleźli? Czy poznali esencję dowcipu?

W latach 70. ubiegłego wieku, w jednym z odcinków „Latającego cyrku Monty Pythona” pojawił się skecz, który krążył wokół tematu „najśmieszniejszy dowcip na świecie”. Akcja skeczu rozgrywała się podczas II wojny światowej. Jego bohater, Ernest Scribbler, wymyśla dowcip, zapisuje go na kartce i... umiera ze śmiechu. Żart był tak śmieszny, że natychmiast zabijał każdego, kto go przeczytał czy usłyszał.
Strona 1 z 3